Sözlük
Leylâ ve Mecnûn
Ayrıca: Mecnûn · Leylâ vü Mecnûn
Leylâ ve Mecnûn, Arap, Türk, Fars ve Urdu edebiyatlarında ele alınmış bir aşk hikâyesidir. Mecnûn, 689 civarında öldüğü ve adının Kays b. Mülevvah el-Âmirî olduğu kabul edilen şairin lakabıdır. Leylâ’ya duyduğu aşk yüzünden aklını kaybettiği için bu lakabı aldı. Leylâ aynı kabileden Leylâ bint Mehdî el-Âmiriyye’dir.
Hikâyenin ana çizgisi şöyledir. Necid’de Benî Âmir kabilesinden Kays ile Leylâ hayvanlarını otlatırken birbirlerini sever. Aşkları duyulunca Leylâ çadırda alıkonur ve Kays’a gösterilmez. Kays’ın isteği reddedilir, Leylâ bir başkasıyla evlendirilir. Kays aklını büsbütün kaybeder, çöllere kaçar ve vahşi hayvanlarla birlikte yaşamaya başlar. Leylâ aşkın acısıyla ölür. Mecnûn onun için ağıtlar söyleyerek çöllerde dolaşmaya devam eder.
Nizâmî-i Gencevî hikâyeyi Hamse’sinin üçüncü mesnevisi olarak yazdı: 1188’de Şirvanşah Celâlüddevle Ahsitân’ın isteğiyle, dört aydan kısa sürede, yaklaşık 5000 beyitle. Konusunu Arap kültüründen almakla birlikte kahramanları İranlı kimliğine büründürdü. Farsça ve Türkçe hamselerde en çok tekrar edilen konu da budur. Arşivde Emîr Hüsrev Dihlevî’nin Hamse’sinden, Leylâ’nın Mecnûn’u çölde ziyaret ettiği yaprak (kitabın bir sayfası) var.
Ayrıntılı rehber: Leylâ ile Mecnûn nedir?
