İçeriğe geç
Acâib

Sözlük

Murakka

Güzel yazı örneklerinin, bazen minyatür ve tezhibin de ciltlenerek bir araya getirildiği albüm.

Ayrıca: albüm

Murakka, güzel yazı örneklerinin bir araya getirilmesiyle hazırlanan albümdür. Arapçada “yamalı” anlamına gelen sözcüğün albüm anlamındaki biçimi Farsçadan Türkçeye geçti. Albüme girecek yazı örnekleri, yani kıtalar, gerilmiş bir mukavvaya yapıştırılır, çevresi bezenir ve aynı ebatta kesilir. Hazır karton olmayan eski dönemlerde farklı boydaki sağlam kâğıtlar nemlendirilip düzgün bir tahta üstünde birbirine yama gibi yapıştırılırdı. Sırt sırta getirilen kıtalar üç kenardan ince bir deri ya da kumaş şeritle birbirine tutturulur. Hepsi toplanınca murakka klasik biçimde ciltlenir ve üzerine bir kap geçirilir.

Murakkanın birkaç türü var. Kıtalar yalnız boğazla birbirine bağlanır ve albüm yalnızca ilk kıtasından kabına tutturulursa hepsi aynı anda açılır, sonra zikzak katlanır. Bu türe körüklü murakka denir. Metni kıtadan kıtaya süren albüme müteselsil, ayrı ayrı imzalanmış kıtaların sonradan bir araya getirildiği albüme toplama murakka denir.

En eski örnekleri 15. yüzyılın sonlarına denk gelir. Murakkalar çoğunlukla hat sanatı için yapıldı. Bazen minyatür ve tezhip albümü olarak da hazırlandı. Arşivde Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’ndeki H.2153 ve H.2154 albümlerinden ve Viyana’daki III. Murad Murakkaı’ndan yapraklar (kitabın birer sayfası) var.

Bakınız: Hat, Katı', Tezhip

Terimi gösteren yapraklar

Kaynaklar