Sözlük
Meşk
Ayrıca: hat meşki · meşk etmek
Meşk, klasik Türk-İslâm sanatlarında bir hocanın öğrenciye, taklit ederek öğrenmesi için verdiği ders ve örnekler anlamına gelir. Meşk etmek öğretmek ve öğrenmek için yapılan dersi, alıştırmayı ve birlikte çalışmayı da kapsar. Meşk vermek “ders vermek”, meşk almak “ders almak” demektir. Hat eğitimi de diğer İslâm sanatlarında olduğu gibi geleneksel usul ve kaidelere bağlı kalınarak usta-çırak ilişkisi içinde yürütüldü. Osmanlı öncesi hat meşk sistemi ve uygulamaları hakkında yeterli bilgi yoktur.
Osmanlı döneminde hat sanatı sarayın destek ve himayesiyle büyük ilgi gördü. Devrin seçkin üstatları başta Topkapı Sarayı’ndaki Enderun Mektebi, Galata Sarayı ve Muzıka-yi Hümâyun olmak üzere kurumlarda kabiliyetli gençlere hat meşkederek ekol sahibi hattatlar yetiştirdi. Hâfız Osman gibi ünlü hattatlar şehzade ve sultanlara hat hocalığı yaptı.
Sıbyan mekteplerinin programında yetenekli çocukları geliştirmek ve güzel yazı öğretmek için yazı meşki dersi de yer aldı. Hüsn-i hat meşki Tanzimat devrinde ibtidâî, rüşdî ve idâdî mekteplerinin programlarında da vardı. 1908’den sonra medreselerin programlarına sülüs, nesih, rik‘a ve nesta‘lik yazılarının zorunlu öğretimi girdi. Hattat yetiştirmek için Medresetü’l-hattâtîn adlı bir mektep açıldı.
Bakınız: Hattat, Hat, Nakkaşhâne