İçeriğe geç
Acâib

Sözlük

Makâme

Hayalî bir râvi ve dilenci kılığındaki hayalî bir kahramanın maceralarını anlatan Arapça edebî tür.

Ayrıca: makâmât · Harîrî

Makâme (çoğulu makâmât), sözlükte “bir araya gelmiş bir grup insan, bunların bulunduğu veya oturduğu yer” anlamına gelir. Zamanla bu yerlerde söylenen sözlere de makâme denildi. Emevîler döneminde makâme, zahitlerin halifeler, vezirler ve valiler gibi yöneticilerin huzurunda yaptığı öğüt konuşmalarının adıydı. 9. yüzyıldan itibaren makâme vaaz özelliğini kaybetmeye başladı ve edebî bir tür haline geldi.

Türün özellikleri şöyle sıralanır: bir olay etrafında şekillenme, hayalî bir râvi, her konudaki bilgisi ve güzel konuşmasıyla insanları hayran bırakan, dilenci hüviyetinde hayalî bir kahraman. Dilin inceliklerini, özellikle garip kelimeleri öğretmek de hedeflenir. Bu yeni biçimin ilk defa Bedîüzzaman el-Hemedânî’nin (ö. 1008) ortaya koyduğu görüşü araştırmacıların çoğunca benimsenir. Yaklaşık bir asır sonra gelen Harîrî üslup, amaç ve kurgu bakımından Hemedânî’yi izledi. Harîrî’nin makâmelerinde râvi Hâris b. Hemmâm, kahraman Ebû Zeyd es-Sürûcî’dir. Harîrî’nin makâmeleri Arap belâgatı ve üslup ustalığının sembolü sayıldı.

Arşivde Harîrî’nin kurnaz dilenci Ebû Zeyd’in maceralarını anlatan Makâmât’ının, 1334’te Memlük Mısır’ında resimlenmiş Viyana nüshasından yapraklar (kitabın birer sayfası) var.

Bakınız: Nüsha, Minyatür

Terimi gösteren yapraklar

Kaynaklar