Sözlük
Halkârî
Ayrıca: tahrir · zermürekkep
Halkârî, altınla yapılan ve uçlara doğru koyulaşan gölgeli bezemedir. Sözcük “süslemek” anlamındaki Arapça haly ile “iş” anlamındaki Farsça kâr sözcüklerinden gelir. Ezilmiş varak altın jelatin eriyiğiyle karıştırılarak zermürekkep hazırlanır. Bu mürekkebin yoğunluğu dereceli kullanılınca gölgeli bezeme ortaya çıkar.
En çok uygulanan teknikte altın, motifin yapraklarının uçlarına doğru sürülür. Altın zerreleri uçlarda biriktiği için ton oralarda koyulaşır. Tarama halkârîde ise yaprak uçlarına bırakılan koyu altın ince fırçayla taranarak dağıtılır. İş tashih kabul etmez. Verilen gölgenin derecesini desenin her yerinde korumak en zor yanıdır. Gölgelendirme bitince motiflerin kenarlarına koyu altınla tahrir, yani fırçanın ince çizgisiyle bir kenar çekilir. Altın zerreleri âharlı iyi cins kâğıdın dokusuna işlemeyip yüzeyde kaldığı için halkârî bu kâğıtta daha iyi sonuç verir.
Halkârînin asıl güzelliği, altın zermühre denen küçük cila taşıyla parlatılınca ortaya çıkar. Gölgelendirme sarı, tahrir yeşil altınla yapılabilir. Motifin yaprakları yeşil, çiçekleri sarı altınla da çalışılır. Tahrirli halkârî, zerşikâf (renkli halkârî), foyalı halkârî ve motif zemini boyalı halkârî çeşitleri arasında sayılır. Tezhipli bir sayfada motif yapraklarının uçlarının koyulaştığını görürsen halkârîye bakıyor olabilirsin.