Sözlük
Nakkaşhâne
Ayrıca: nakkaşhane · kârhâne-i nakkâşân
Nakkaşhâne, kitap sanatlarının ustalarının birlikte çalıştığı atölyedir. Burada ressamlar, kalem işi yapanlar, musavvirler (minyatür ressamları), müzehhipler (tezhip ustaları) ve mücellitler (cilt ustaları) gibi kitap bezemecileri çalışırdı. Aynı atölyelerde değerli taş yontucuları, işlemeciler, taşçı ustaları ve camcılar da yer alırdı.
Aynı ad her yerde aynı atölyeyi anlatmaz. Timurlularda bu iş yerlerine “kütüphane” denirdi. Safevîlerde ve Özbeklerde sultanın ya da bir şehzadenin himayesindeki atölyeler için de aynı ad kullanıldı. Safevî sarayında bu tür atölyelere nakkaşhâne denildiğine işaret eden bilgiler de var.
İstanbul’da çarşı esnafının çalıştığı nakkaşhânelerin yanında Topkapı Sarayı’nın içinde ve yakınında da nakkaşhâneler vardı. Son araştırmalara göre saray teşkilâtına bağlı nakkaşlardan bazılarının nakkaşhânesi sarayın birinci avlusundaydı. Bazılarınınki sarayın dışında, Hipodrom’a bakan yönde, Arslanhâne denilen binanın yanındaydı. Saray için yapılacak özel işlerde seçilen sanatçılara ayrı bir nakkaşhâne verilirdi. Osmanlı nakkaşhânelerinde yapılan işlerin cinsi, ustaların adları ve ücretler düzenli kaydedildi. Bu yüzden saray atölyeleri hakkında diğer İslâm ülkelerinde görülemeyecek zenginlikte bilgi ve belge kaldı.