İçeriğe geç
Acâib

Sözlük

Serlevha

El yazması kitapta, zahriyeden sonra karşılıklı iki sayfaya yapılan bezemeli başlık.

Ayrıca: levha · hâşiyeli levha

Serlevha, el yazması kitaplarda metnin başındaki bezemeli başlık bölümüdür. Farsça “baş” anlamındaki ser ile Arapça levha sözcüklerinden oluşur ve “bir yazının başlığı” demektir. Tezhip sanatında terim olarak, zahriye sayfasından sonra karşılıklı iki sayfaya yapılan bezemeli başlığı anlatır. Zahriye, temellük kaydının tezhipli olarak yer aldığı, asıl metnin başladığı yaprağın arka yüzüdür. Serlevha yerine levha da denir. Bu sayfalara dîbâce adı verildiği de olur ve bezemelerine serlevha tezhibi denir.

Serlevha çoğu zaman dikdörtgen, kubbeli ya da bu iki biçimi birleştiren bir düzende yapılır. Mushaflarda en çok Fâtiha ile Bakara sûresinin ilk âyetlerinin yer aldığı karşılıklı sayfalarda görülür. Mesnevi tarzında yazılmış eserlerde ise kitabın başında ve bölüm başlarında da yapılır. Renklerde altın ve lacivert öne çıkar: 13. yüzyıla doğru renkler azalırken lacivert öne geçti, 14. yüzyılın ortalarında lacivert ve altın daha da önem kazandı.

Serlevha tezhibi renk, desen ve motif bakımından zahriye tezhibiyle uyumlu olur. Kitabın değerine ya da sunulacağı kişinin önemine göre tezhipli sayfa sayısı ikiden fazla da olabilir. Bir yazmanın başında bezemeli sayfalar görürsen önce zahriyeyi, sonra karşılıklı serlevha sayfalarını ara. Tezhip yalnız metnin başladığı ilk sayfadaki başlığa yapılmışsa o sayfa unvan sayfasıdır.

Bakınız: Unvan sayfası, Dîbâce, Tezhip

Kaynaklar