İçeriğe geç
Acâib
← Nakkaşlar

Nakkaş · 13. yüzyıl · 39 yaprak

Abdülmü'min el-Hûyî kimdir? Hayatı ve minyatürleri

Abdülmü'min el-Hûyî, Ayyûkî'nin Varka ve Gülşah mesnevisinin tek nüshasını resimleyen ve TDV'ye göre 12. yüzyıl sonu ile 13. yüzyılın ilk yarısında yaşamış Anadolu Selçuklu nakkaşıdır.

Hoy kökenli · 12. yüzyıl sonu–13. yüzyıl ilk yarısı

Hayatı

TDV'de Filiz Çağman'ın yazdığı madde kısa, çünkü sanatçı hakkında bilinen az. Abdülmü'min el-Hûyî'nin 12. yüzyılın sonu ile 13. yüzyılın ilk yarısında yaşadığı kabul ediliyor. Adını tek bir kitaptan biliyoruz: Ayyûkî'nin Varka ve Gülşah mesnevisinin Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'ndeki nüshası (Hazine 841).

Kitaptaki 71 minyatürden birinde, 58b yaprağındaki resimde imzası var. İmzadaki el-Hûyî nisbesi sanatçının Azerbaycan'daki Hoy şehrinden geldiğini gösteriyor. TDV bir ihtimali daha not eder. Konya'daki Karatay Medresesi'nin 1253 tarihli vakfiyesinde şahit olarak geçen Şeyh Abdülmü'min b. Muhammed el-Hûyî'nin aynı kişi olabileceği ileri sürülmüş.

Varka ve Gülşah nüshası

Nüshanın müstensihi, yani yazıcısı bilinmiyor. İstinsah tarihi de yok. TDV, kitabın Anadolu Selçuklu dönemine ait olduğunu iki ipucuna dayandırır: Osmanlı öncesine ait cilt ve tipik Anadolu Selçuklu nesih yazısı.

Hikâye iki çocuğun aşkını anlatır. Varka ile Gülşah birlikte büyür, aynı hocadan ders alır, sonra savaşlar ve rakipler onları ayırır. Özetini Varka ve Gülşah sayfasında okuyabilirsin.

Üslubu

TDV, minyatürlerdeki Uygur üslubunun benzerlerinin Selçuklu yazmalarında ve seramiklerinde görüldüğünü yazar. Arşivdeki yapraklarda resimler yazının arasına yerleştirilmiş. İki çocuğun ders sahnesine, obadaki çarşıya ve savaş sahnelerine bak.

Arşivdeki bütün Selçuklu yapraklarını Selçuklu minyatürleri sayfasında bulursun.

Arşivdeki yaprakları

Arşivde Abdülmü'min el-Hûyî ile ilişkilendirilen 39 yaprak var, 1 kitaptan. Hepsinin dayanağı aynı değil. Her yaprağın altına dayanağını yazdık.

TDV: resimledi
TDV, kitabın resimlerini bu sanatçının yaptığını yazar.

Kitap kitap

Sık sorulanlar

Abdülmü'min el-Hûyî hangi eseri resimledi?
Ayyûkî'nin Farsça Varka ve Gülşah mesnevisini. Nüsha Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde, Hazine 841 numarasıyla duruyor ve içinde 71 minyatür var.
Adını nereden biliyoruz?
Minyatürlerden birinde, 58b yaprağında imzası var. TDV, imzadaki el-Hûyî nisbesinden Azerbaycan'daki Hoy şehrinden olduğunu çıkarır.
Abdülmü'min el-Hûyî Selçuklu mu?
TDV onu Anadolu Selçuklu nakkaşı sayar. Nüshanın yazıcısı ve tarihi bilinmiyor. Dönemi Osmanlı öncesi cildi ve Selçuklu nesih yazısı gösteriyor.

Kaynaklar