Mantıku't-Tayr

Mantıku’t-tayr, “kuşların dili” demek. İranlı şair Ferîdüddîn Attâr (ölümü 1221) bu mesneviyi 1187’de, tasavvufu anlatmak için yazdı. Mesnevi, beyitlerle yazılmış uzun anlatı şiiri demek.

Hikâyede dünyanın bütün kuşları toplanır ve kendilerine bir padişah aramaya karar verir. Hüdhüd onlara Kaf Dağı’nın ardında yaşayan Sîmurg’u anlatır. Kuşların çoğu bahaneler bulur: bülbül gülünden, papağan kafesinden ayrılmak istemez. Hüdhüd her birine bir hikâyeyle cevap verir. Yola çıkanlar yedi vadiden geçer: talep, aşk, marifet, istiğna, tevhid, hayret, fakr ve fenâ. Hüdhüd hikâyede yol gösteren şeyhi, yani mürşidi temsil eder.

Sonunda yalnız otuz kuş varır. Farsçada “sî murg” otuz kuş demektir; kuşlar aradıkları Sîmurg’un kendileri olduğunu anlar. Eser Türkçeye de çevrildi; Gülşehrî’nin 1317 tarihli Türkçe söyleyişi bunların en bilinenidir.

Arşivdeki yaprakların hangi nüshalardan geldiğini kayıt söylemiyor. Resimlerde kuşların toplantısını ve Hüdhüd’ün konuşmasını arayabilirsin.