TSMK H.1562
Kıyâfetü'l-insâniyye fî şemâili'l-Osmâniyye (Şemâilnâme)
Seyyid Lokman’ın 1588’de yazdığı Osmanlı padişahları portre kitabı. Osman Gazi’den III. Murad’a on iki padişahın yüzü ve karakteri bir arada.
- Tarih
- 1588–89
- Bölge
- Osmanlı
- Kurum
- Wikimedia Commons
- Temalar
- Saray ve güç
Bu eser hakkında
Şemâilnâme, padişahların dış görünüşünü ve huyunu anlatan kitap demek. Saray şehnâmecisi Seyyid Lokman bu kitabı 1588’de III. Murad için yazdı. Şehnâmeci, padişahların tarihini yazmakla görevli saray tarihçisiydi.
Kitabın girişi kıyâfet ilmini anlatır: insanın yüzüne ve vücuduna bakarak karakterini okuma bilgisi. Ardından Osman Gazi’den III. Murad’a kadar on iki padişah sırayla gelir. Her birinin portresinin karşısında boyu, yüzü, sakalı ve huyu anlatılır.
Kitap çok beğenildi ve sonraki yüzyıllarda defalarca kopyalandı. Arşivdeki yapraklar British Library’deki Add. 7880 nüshasından ve Topkapı’daki nüshalardan geliyor. Bu yüzden aynı padişahı, örneğin Kanuni’yi ya da III. Murad’ı, birkaç farklı nüshadan görebilirsin.
Portreleri yan yana koyunca padişahların hepsinin aynı kalıpta, yarı yandan, oturur hâlde çizildiğini görürsün. Farkı sarığın biçimi, sakal, kaftanın rengi ve elde tutulan mendil, çiçek ya da yay gibi ayrıntılar yaratıyor.
